Cyfrowy paszport produktu, ESPR i ślad węglowy w branży budowlanej a technologia BIM

Czym jest cyfrowy paszport produktu?

Cyfrowy Paszport Produktu (DPP) to ustrukturyzowany, cyfrowy zestaw informacji o produkcie, który wejdzie w życie na podstawie Rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR). Jakie informacje muszą się znaleźć w DPP? Będą to dane o cyklu życia produktu (tzw. Ocena Cyklu Życia – LCA – Life Cycle Assessment), ale także inne parametry środowiskowe, użytkowe i zgodnościowe. W sektorze budownictwa jego wymagania są doprecyzowane w nowym Rozporządzeniu w sprawie wyrobów budowlanych (CPR – Construction Products Regulation).

Głównym celem wyżej wymienionych regulacji jest odejście od dotychczasowego modelu "weź-wykorzystaj-wyrzuć" na rzecz Gospodarki o Obiegu Zamkniętym (GOZ).

Nowym, nieuchronnym i planowanym elementem deklaracji w ramach nowego CPR stał się ślad węglowy produktu (mierzony jako Potencjał Globalnego Ocieplenia – GWP Global Warming Potential). Pojawienie się tego zapisu w przepisach, wymusza na branży materiałów budowlanych przejrzystość w zakresie emisji gazów cieplarnianych w całym cyklu życia wyrobu – od surowca po utylizację (LCA).

Kto zyska na wdrożeniu tych rozporządzeń?

Wdrożenie regulacji z zakresu zrównoważonego rozwoju wynikają z konieczności systemowej. Do przyczyn zmian możemy zaliczyć m.in. negatywny wpływ produktów na środowisko oraz wynikająca z niego potrzeba świadomego zwiększania stopnia ochrony środowiska w Unii Europejskiej. Poniżej znajdziesz 3 główne cele zrównoważonego rozwoju w branży budowlanej:

1. Ochrona dla planety: budownictwo jest jednym z największych emitentów CO2 i konsumentów surowców.

"Sektor budowlany odpowiada za ponad 35% całkowitej ilości odpadów wytwarzanych w UE. Emisje gazów cieplarnianych pochodzące z wydobycia surowców, produkcji wyrobów budowlanych, a także budowy i renowacji budynków szacuje się na 5–12% całkowitej krajowej emisji gazów cieplarnianych." Źródło: Oficjalna strona Unii Europejskiej

Nowe regulacje mają na celu drastyczne obniżenie wpływu sektora na środowisko.

2. Dostęp do informacji dla użytkowników końcowych: dzięki nowym przepisom, użytkownicy będą wiedzieli, czy kupowane i eksploatowane budynki są trwałe, energooszczędne i łatwe do utrzymania – zmiany w sposobach budowania mogą przełożyć się dla nich na niższe koszty późniejszej eksploatacji.

3. Efektywny obrót wyrobów budowlanych: zmiany rozpoczęte w 2024 r. to nie tylko wpływ na środowisko, ale także zmniejszenie zależności UE od importu materiałów poprzez promowanie recyklingu i ich ponownego używania. Jeśli pochodzenie surowców będzie w większym stopniu europejskie, zwiększy się odporność gospodarcza regionu.

Możliwy zysk dla branży budowlanej – zmiana obciążenia w aktywo

Nowe wymogi dot. ESPR, LCA i GWP oczywiście oznaczają dla producentów budowlanych, często niemałą, inwestycję. Jednak firmy, które szybko i skutecznie włączą elektroniczny zapis wymaganych danych do swoich procesów produkcji, odniosą pewne korzyści. Poniżej przedstawiamy 3 aspekty posiadania cyfrowego paszportu produktu, dzięki którym firmy w branży AEC mogą zwiększyć sprzedaż swoich produktów:

1. Bramy do zielonych zamówień publicznych (Green Public Procurement – GPP): jest to obecnie najważniejszy impuls finansowy dla producentów budowlanych. Administracje publiczne są silnie zachęcane przez władze do uwzględniania kryteriów środowiskowych w swoich przetargach. Produkt, którego dane środowiskowe, informacje o zawartość recyklatu lub o możliwości recyklingu są łatwo dostępne i zgodne z DPP, znacząco zwiększa szanse kwalifikacji w tego typu postępowaniach. Szanse są większe, zwłaszcza w tych przetargach, w których pojawiają się tzw. minimalne progi środowiskowe. W takiej sytuacji, oferty bez odpowiednich danych o produktach nie są nawet brane pod uwagę co zmniejsza poziom konkurencji przetargowej.
   
   
2. Wzrost sprzedaży w segmencie premium (zrównoważonym): deweloperzy komercyjni i inwestorzy instytucjonalni wciąż dążą do uzyskania tzw. zielonych certyfikatów (LEED, BREEAM). W tym celu szukają oni produktów, które dostarczają pełny i wiarygodny pakiet danych środowiskowych (EPD – Environmental Product Declaration) i dzięki temu łatwiej zdobywają punkty w LEED/BREEAM. Jeśli w odpowiednio przygotowanych cyfrowych dokumentach przekażesz pełen pakiet informacji o danym produkcie, prawdopodobnie przełoży się to na preferencję zakupu. Inwestorzy często nawet akceptują wyższą cenę produktu, aby posiadać 100% pewność jego zgodności z certyfikatami.
   ‍‍
3. Optymalizacja procesów: szczegółowa analiza LCA zmusza do głębokiego przeglądu łańcucha dostaw. W rezultacie firmy często identyfikują droższe lub bardziej emisyjne procesy, co pozwala na ich racjonalizację. Choć redukcja GWP może początkowo zwiększyć koszty surowcowe (np. lepsze, ale droższe materiały), długoterminowo zyskują na efektywności procesowej i przewadze rynkowej wynikającej z lepszego pozycjonowania.

Regulacje dot. zrównoważonego rozwoju to nowe wyzwanie dla producentów

Aby dostosować się do nowych wymogów oraz nie pozostać w tyle względem konkurencji, producenci muszą nie tylko modernizować technologie i procesy, ale przede wszystkim zmierzyć się z rosnącą złożonością wymagań dotyczących przejrzystości środowiskowej i regulacyjnej. Transformacja jest czymś znacznie więcej niż kwestią jednorazowego wdrożenia narzędzi – to głęboka zmiana sposobu dotychczasowego zarządzania danymi, współpracy z dostawcami i integracji systemów IT w całym łańcuchu wartości.

W praktyce oznacza to konieczność sprostania szeregowi poważnych wyzwań operacyjnych i systemowych. Już samo gromadzenie wtórnych danych o łańcuchu dostaw staje się ogromnym obciążeniem, ponieważ do obliczenia śladu węglowego produktu „od kołyski do bramy” niezbędne są precyzyjne informacje od każdego dostawcy surowców i komponentów – dotyczące zużycia energii, rodzajów transportu czy zawartości recyklatu. Uzyskanie ich w formie wiarygodnej, kompletnej i spójnej stanowi dla wielu przedsiębiorstw prawdziwy operacyjny koszmar. Dodatkową trudnością jest harmonizacja tych danych, ponieważ informacje środowiskowe wykorzystywane w analizach LCA czy EPD funkcjonują zwykle w zupełnie innych formatach niż dane z systemów PIM lub ERP. Konieczne jest więc wdrażanie infrastruktury, która potrafi logicznie i technicznie połączyć dane środowiskowe, prawne i techniczne, a następnie przetworzyć je w sposób umożliwiający zasilenie Cyfrowego Paszportu Produktu. Wdrożenie samego systemu DPP również nie jest proste, ponieważ paszport nie jest statycznym plikiem PDF, lecz odnośnikiem – najczęściej w postaci kodu QR – do dynamicznej bazy danych, która musi spełniać surowe wymogi interoperacyjności. Oznacza to, że dane muszą być możliwe do automatycznego odczytu przez systemy BIM czy narzędzia inspekcyjne, co wymaga dobrze zaprojektowanych struktur informacyjnych. Na końcu cały proces musi być objęty rygorystyczną weryfikacją, ponieważ gromadzone dane muszą być audytowalne, poparte dokumentacją i utrzymywane w wysokim reżimie jakości, aby zapewnić pełną zgodność z wymaganiami regulacyjnymi oraz zaufanie interesariuszy.

Jak BIM może pomóc w zarządzaniu DPP (digital product passport)? 

Na szczęście, istnieje już gotowa struktura, która może efektywnie przenosić i dystrybuować te złożone informacje – pomóc Ci w tym mogą biblioteki obiektów BIM (Building Information Modeling – modelowanie informacji o budynku).

Obiekty BIM z natury rzeczy służą jako repozytoria danych. Zamiast tworzyć nową ścieżkę dystrybucji dla danych DPP, wystarczy więc rozbudować istniejące biblioteki.

Dlaczego BIM jest idealnym nośnikiem informacji:

• Kontekst dla projektanta: projektanci potrzebują danych środowiskowych, aby przeprowadzić analizy LCA w swoich modelach. Jeśli te dane są bezpośrednio osadzone w obiekcie BIM, analiza staje się automatyczna i przede wszystkim wiarygodna. Jeśli projektant pobierze plik BIM z Twojej strony internetowej, będzie miał pewność, że zawarte w nim dane dotyczące LCA są rzetelne i tym samym nie będzie musiał kontaktować się z supportem w celu uzyskania dodatkowych informacji.
• Wymagane parametry: w modelu BIM można osadzić następujące, kluczowe dla ESPR/DPP atrybuty (zgodnie z trwającą standaryzacją - prace CEN/CENELEC):
  
  • GWP A1-A3: wartość potencjału globalnego ocieplenia z fazy produkcji (kluczowa dla EPD i CPR).
  • Recycled Material Content: procent materiału z recyklingowanych odpadów (kluczowy dla GOZ i ESPR).
  • DPP Link/ID: unikalny identyfikator lub bezpośredni link do Cyfrowego Paszportu Produktu, zapewniający dostęp do pełnego, aktualnego zestawu danych.
• Automatyczne Raporty: projektant, generując zestawienie materiałów (BOM – Bill of Materials), automatycznie otrzymuje gotowy raport środowiskowy dla całego projektu, co przekłada się na szybkie i bezbłędne ubieganie się o certyfikaty.
  

Dystrybucja informacji o wpływie produktów na środowisko

Producenci, którzy chcą wygrywać na nowym rynku, muszą nie tylko mieć dane o wpływie ich produktów na środowisko, ale także dostarczać je projektantom w najłatwiejszy możliwy sposób. Jeśli odpowiednio przygotujesz biblioteki BIM, musisz podjąć odpowiednie kroki, aby architekci mogli je wygodnie znaleźć i pobrać. Możesz udostępnić im je chociażby za pomocą platformy do zarządzania i dystrybucji bibliotek. Odpowiednio przygotowana platforma BIM posiada zaawansowane funkcje, które wspierają procesy projektowe:

• Dynamiczne filtrowanie: umożliwienie użytkownikom wyszukiwania produktów za pomocą filtrów zgodnych z normami GOZ (np. "Pokaż wszystkie izolacje o GWP poniżej 5 kg emisji dwutlenku węgla" lub "produkty z zawartością recyklatu > 50%").
• Narzędzia projektowe (wtyczki): dostarczenie projektantom specjalistycznych wtyczek do oprogramowania (np. Autodesk Revit), które potrafią automatycznie odczytać i zsumować w modelu wszystkie szczegółowe wymagania środowiskowe (np. GWP, recyklat) dla wszystkich użytych produktów, generując raport LCA jednym kliknięciem myszki.
• Centralne zarządzanie: Zapewnienie, że po zmianie danych w centralnym systemie producenta (np. aktualizacji  EPD , wszystkie obiekty na stronie i wtyczkach są natychmiast zsynchronizowane i zawierają aktualny link do DPP.

Dwa sposoby na przygotowanie firmy do DPP

Nowe regulacje wymuszają budowę zaawansowanej infrastruktury cyfrowej. Producenci mają dwa wyjścia:

1. Zacząć budować od podstaw własną platformę do zarządzania PIM BIM DPP przeznaczając na to czas, zasoby IT i budżet, jednocześnie mierząc się z utrzymaniem jej zgodności z dynamicznie zmieniającymi się standardami.

2. Wybrać gotowe, skalowalne rozwiązanie, które ma już zaimplementowane zaawansowane funkcjonalności do dystrybucji danych DPP w środowisku BIM. BIMStreamer to nasze rozwiązanie do zarządzania informacją produktową, które jest rozwijane od blisko dekady i obsługuje już globalnych liderów rynku takich jak Uponor, GEZE czy OBO Bettermann.

Jeśli chcesz wybrać drugą opcję – zachęcamy do bezpłatnego przetestowania, jak platforma BIMStreamer może usprawnić dystrybucję danych DPP i tym samym ułatwić projektantom pracę. Wdróż własną platformę BIM i zwiększ sprzedaż swoich produktów!